რკინა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მიკროელემენტია, რომელიც აუცილებელია ორგანიზმის ჯანმრთელი ფუნქციონირებისთვის. მისი დეფიციტი ხშირად იწვევს სერიოზულ ჯანმრთელობის პრობლემებს, განსაკუთრებით ისეთი ქვეყნების მოსახლეობაში, როგორიცაა საქართველო.
1. ჟანგბადის ტრანსპორტირება და სისხლწითელა უჯრედები
რკინა ჰემოგლობინის ძირითადი კომპონენტია, რომელიც უზრუნველყოფს ჟანგბადის ტრანსპორტირებას ორგანიზმში. ჰემოგლობინის თითოეულ მოლეკულაში რკინა უკავშირდება ჟანგბადს და ეხმარება მის გადატანას ქსოვილებში. ზოგიერთი კვლევა მიუთითებს, რომ ზოგი მცენარე ხელს უწყობს რკინის უკეთეს შეწოვას.
2. ენერგიის მეტაბოლიზმი და სისუსტე
რკინა უშუალოდ მონაწილეობს ენერგიის გამომუშავებაში უჯრედების მიტოქონდრიებში. ის ხელს უწყობს შაქრისა და ცხიმების ენერგიად გარდაქმნას. რკინის დეფიციტის შემთხვევაში ადამიანს ხშირად აწუხებს დაღლილობა და სისუსტე.
3. იმუნური სისტემის მხარდაჭერა
რკინა აუცილებელია იმუნური სისტემის ნორმალური მუშაობისთვის. ის საჭიროა T-ლიმფოციტების ფუნქციონირებისთვის და ორგანიზმის ინფექციებთან ბრძოლის უნარისთვის. საქართველოში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია შემოდგომასა და ზამთარში იმუნიტეტის გასაძლიერებლად.
4. კოგნიტური ფუნქცია და ნერვული სისტემა
ტვინის ჯანმრთელი ფუნქციონირებისთვისაც აუცილებელია რკინა. ის მონაწილეობს ნეიროტრანსმიტერების სინთეზში და ნერვული იმპულსების გადაცემაში. სკოლის ასაკის ბავშვებში რკინის დეფიციტი უარყოფითად მოქმედებს სწავლის უნარსა და კონცენტრაციაზე.
5. კუნთების ფუნქცია და მიოგლობინი
რკინა შედის მიოგლობინის შემადგენლობაში, რომელიც ჟანგბადს ინახავს კუნთებში. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფიზიკურად აქტიური ადამიანებისა და სპორტსმენებისთვის. ჯანდაცვის სფეროში კუნთების ჯანმრთელობის შეფასება მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს.
6. ორსულობა და ახალშობილები
ქალებს ორსულობის პერიოდში რკინის გაზრდილი რაოდენობა სჭირდებათ. ორსული ქალის ორგანიზმი უზრუნველყოფს როგორც საკუთარ, ისე ნაყოფის მოთხოვნებს. რკინის დეფიციტმა შესაძლოა გამოიწვიოს ნაადრევი მშობიარობა და დაბალი წონის ახალშობილის დაბადება.
7. ტრადიციული ქართული სამზარეულო და რკინა
ქართულ ტრადიციულ სამზარეულოში მრავალი რკინით მდიდარი პროდუქტია. ქართველი მზარეულები საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ ხორცს, შინდისფერსა და მწვანილებს. თანამედროვე კვლევებიც ადასტურებს ამ ტრადიციული ცოდნის სისწორეს.
8. რკინის დეფიციტის ნიშნები
რკინის დეფიციტის ყველაზე გავრცელებული ნიშნებია სისუსტე, კანის სიფერმკრთალე და ფრჩხილების მტვრევადობა. ასევე შესაძლებელია გახშირებული გულისცემა და სუნთქვის გაძნელება. ექიმთან კონსულტაცია აუცილებელია ზუსტი დიაგნოზის დასასმელად.
9. რკინით მდიდარი საკვები პროდუქტები
რკინის საუკეთესო წყაროებია წითელი ხორცი, ღვიძლი და თევზი. მცენარეულ წყაროებს შორის გამოირჩევა ისპანახი, ოსპი და შავი ლობიო. საქართველოს კლიმატში კარგად იზრდება ისპანახი და სხვა მწვანე ბოსტნეული, რომლებიც მდიდარია რკინით.
10. რკინის შეწოვის გაუმჯობესება
რკინის შეწოვას აუმჯობესებს C ვიტამინი, რომელიც უხვადაა ციტრუსებში, წიწაკასა და პომიდორში. სასურველია, ჩაი და ყავა არ მიიღოთ რკინის შემცველ საკვებთან ერთად. ზოგიერთი კვლევა მიუთითებს, რომ მცენარეებს შეიძლება ჰქონდეთ დადებითი გავლენა რკინის მეტაბოლიზმზე.
ძირითადი რეკომენდაციები
- დიეტაში ჩართეთ რკინით მდიდარი პროდუქტები, განსაკუთრებით წითელი ხორცი და ღვიძლი
- რკინის შემცველი საკვები მიიღეთ C ვიტამინის შემცველ პროდუქტებთან ერთად
- თუ ეჭვი გაქვთ რკინის დეფიციტზე, ჩაიტარეთ სისხლის ანალიზი
- ორსულობისა და ძუძუთი კვების პერიოდში გაითვალისწინეთ გაზრდილი საჭიროება
ხშირად დასმული შეკითხვები
რამდენი რკინა სჭირდება დღეში ზრდასრულ ადამიანს?
ზრდასრულ მამაკაცს დღეში სჭირდება დაახლოებით 8 მილიგრამი რკინა, ხოლო რეპროდუქციულ ასაკში მყოფ ქალებს – 18 მილიგრამი. ორსულობის დროს ეს რაოდენობა კიდევ უფრო იზრდება და ინდივიდუალურად განისაზღვრება.
შეიძლება თუ არა რკინის ზედმეტი მიღება?
დიახ, რკინის ჭარბმა მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს ღვიძლისა და სხვა ორგანოების დაზიანება. ამიტომ მნიშვნელოვანია ბუნებრივი წყაროებიდან მიიღოთ რკინა და თავი აარიდოთ თვითნებურ დანამატებს ექიმის რეკომენდაციის გარეშე.
წყარო: shenimedicina.ge — სარედაქციო მასალა
